21 Ekim 2019

UYKUSUZLUK VE DEPRESYON ALZHEIMER RİSKİNİ ARTIYOR

haber/IMG_20190920_094250.jpg

UYKUSUZLUK VE DEPRESYON ALZHEIMER RİSKİNİ ARTIYOR

 

 

Milyonlarca insan gün içinde bazen isimleri, bazen rakamları, bazen de yapılacak işlerini unutuyor. Maruz kalınan stresler ve yoğun iletişim trafiği beynin yakın bellek merkezini aşırı şekilde zorluyor. Bu yoğun bilgi akışında yeni bilgiler, çok önemli bile olsa kayıt edilemiyor ve dolayısıyla öğrenilemiyor. Beyin eski bilgileri unutmuyor ama yeni bilgileri de kabul etmemeye başlıyor. Bu durum unutkanlıktan farklı bir durum ve çoğu zaman Alzheimer başlangıcı zannedilebiliyor. Memorial Şişli Hastanesi Nöroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Türker Şahiner, unutkanlığın nedenleri ve ne zaman tehlikeli boyutlara ulaştığı hakkında bilgi verdi.

 

İnsanlar gün içinde birçok unutkanlık yaşamalarına rağmen günlük yaşantıları normal bir şekilde devam etmektedir. Bu unutkanlıkların büyük çoğunluğu hipokampus denilen beynin yakın bellek merkezinin aşırı yoğunluğundan kaynaklanmaktadır. Yakın bellek merkezinin görevi yeni bilgileri bir süre burada tutarak kalıcı belleğe geçip geçmeyeceğine karar vermektir. Kalıcı belleğe geçen bilgi daha sonra hatırlanabilmektedir. Bu bölge bozulduğu zaman, bilgi her seferinde, yeni gelmiş gibi algılanır ve öğrenilemez. Görevi itibariyle yakın bellek merkezi yani hipokampus beynin en önemli merkezlerinden biri ve Alzheimer hastalığının en sevdiği noktadır. Hipokampus kapasitesinin aşırı zorlanması faklıdır; hastalıkları farklıdır.

 

Unutkanlık yaşam kalitesini etkiliyor

Tuhaf yerlerde ve sürekli unutulan eşyalar unutkanlığın boyutu hakkında bilgi verebilmektedir. Bir kişi gözlüğünü her gün başka bir yerde unutabilir. Ama gözlüğünü unuttuğu yer buzdolabının içiyse durum artık farklı bir boyuta gelmiş demektir. Unutkanlığı fark etmemek, inkar etmek veya unutkanlığa karşı vurdum duymaz bir tavır almak sosyal ilişkilere de yansımaya başlamaktadır. Demans denilen bunama hastalığında en önemli bulgulardan biri unutkanlığın sosyal yaşantıya ne kadar yansıdığı ve yaşam kalitesini ne kadar etkilediğidir. Ayrıca hastanın bu durumundan çoğu zaman hiç haberdar olmaması veya inkar etmesi de demansı diğer masum unutkanlıklardan ayıran önemli bir özelliktir.

 

Unutkanlığın tipi belirlenebiliyor

Unutkanlık şikayetleri her yaşta insanda görülebilir, fakat 40 ile 60 yaş aralığı en fazla etkilenen gruptur. Unutkan olduğunu düşünen birçok insan, hastanede hangi bölüme gideceğini ve unutkanlığı için ne yapacağını bilmemektedir. Özellikle 40-60 yaş arasında görülen her unutkanlık Alzheimer hastalığı belirtisi değildir ve 40 yaş grubunda Alzheimer görülme oranı yüksek riskli genetik faktörler olmadıkça binde birin altındadır. 40 -60 yaş grubundaki insanların kimisi isim, rakam unutur, kimisi duygusal ya da görsel problemler yaşamaktadır. Tek bir türde unutkanlık yaratan durumlar çoğu zaman riskli değildir ve unutkanlığın tipinin belirlenmesi çok önemlidir ve ancak bu sayede unutkanlık kaygıları azaltılabilmektedir. Hastaneler de kısa süre içinde yapılan yakın bellek muayenesi ile kolaylıkla kişide Alzheimer olup olmadığı söylenebilir ancak cevap aranılan soru çoğu zaman farklıdır. Başvuran kişi unutkanlığının nasıl seyredeceğini ve geleceğini sorgulamaktadır. Günümüzde internet üzerinden bellek performans izleme programları henüz erken tanıda oldukça değerlidir. Türkiye de yazılımı yapılmış olan BEYNEX gibi uzun süreli online izlem programları ile kişinin unutkanlığının ne durumda olduğu belirlenmekte ve kişiye ve izleyen hekime durum rapor edilmektedir.