Depremi Konuşuyoruz Ama Gerçekten Hazır mıyız?

Deprem bilimciler yıllardır aynı gerçeği hatırlatıyor: Türkiye bir deprem ülkesidir. Uzmanlar, televizyon ekranlarında, konferanslarda, raporlarda sürekli aynı uyarıyı yapıyor. Fay hatları üzerinde yaşayan milyonlarca insan için deprem bir ihtimal değil, kaçınılmaz bir gerçektir. Bilim insanları defalarca şehirlerin daha güvenli hale getirilmesi gerektiğini, binaların sağlam yapılmasının hayati önem taşıdığını ve toplumun deprem bilincinin artırılması gerektiğini söylüyor. Peki biz gerçekten bu uyarıları ne kadar ciddiye alıyoruz?

Bugün neredeyse her gün farklı bir yerden deprem haberi alıyoruz. Bir gün Ege’de, ertesi gün Doğu Anadolu’da, başka bir gün Akdeniz’de… Telefonlarımızın ekranına düşen “şu büyüklükte deprem oldu” bildirimleri artık sıradanlaşmış durumda. Birkaç dakika konuşuluyor, sosyal medyada kısa süre gündem oluyor, sonra hayat kaldığı yerden devam ediyor. Ancak deprem gerçeği hiçbir yere gitmiyor. Fay hatları susmuyor, doğa kendi hareketine devam ediyor.

Bu topraklarda yaşayan herkes aslında deprem gerçeğini biliyor. Çünkü geçmişte yaşanan büyük depremler bize bu gerçeği defalarca hatırlattı. En son 6 Şubat’ta yaşanan büyük felaket ise bu acı gerçeği bir kez daha gözler önüne serdi. O gün sadece binalar yıkılmadı; umutlar, hayatlar ve hayaller de enkaz altında kaldı. On binlerce insan hayatını kaybetti, milyonlarca insan evsiz kaldı, şehirler adeta haritadan silindi.

O günlerde herkes aynı şeyi söyledi: “Bu acıdan ders çıkarmalıyız.” Televizyon programlarında, meydanlarda, toplantılarda aynı cümle tekrar edildi. Deprem gerçeğiyle yüzleşmemiz gerektiği, şehirlerin yeniden ve daha güvenli şekilde inşa edilmesi gerektiği söylendi. Ama aradan zaman geçtikçe bu sözlerin ne kadarının hayata geçtiği sorusu hâlâ ortada duruyor.

Bugün kendimize dürüstçe şu soruyu sormalıyız: Depreme gerçekten hazır mıyız? Yaşadığımız binalar ne kadar güvenli? Yapılan denetimler ne kadar sıkı? Şehirlerimiz gerçekten bilimsel verilere göre mi planlanıyor, yoksa riskler hâlâ görmezden mi geliniyor?

Deprem bir doğa olayıdır ve bunu engellemek mümkün değildir. Ancak bir depremi felakete dönüştüren çoğu zaman doğa değil, ihmaldir. Sağlam yapılmayan binalar, yetersiz denetimler, plansız şehirleşme ve ertelenen önlemler, depremin etkisini kat kat büyütür. Bu nedenle mesele sadece deprem değil, insanın hazırlığıdır.

Toplum olarak da kendimize bakmamız gerekiyor. Kaçımız evinde bir deprem çantası bulunduruyor? Kaçımız deprem anında ne yapması gerektiğini gerçekten biliyor? Kaçımız yaşadığımız binanın güvenli olup olmadığını sorguluyor? Çoğu zaman bu soruların cevabı ne yazık ki iç açıcı değil.

Deprem bilimciler yıllardır uyarıyor. Fay hatları susmuyor. Doğa bize sürekli hatırlatıyor. Ancak asıl önemli olan bizim bu uyarıları ne kadar ciddiye aldığımızdır.

Belki de artık kendimize şu soruyu sormanın zamanı gelmiştir: Biz gerçekten ders çıkardık mı, yoksa bir sonraki depremi beklemeye mi devam ediyoruz?

Unutulmaması gereken bir gerçek var: Deprem değil, ihmal öldürür.